Ramazan ayında beslenme düzeni, günlük alışkanlıklardan belirgin şekilde farklılaşır. Gün boyu süren açlık ve susuzluk sonrası iftarda yapılan ilk öğün ile gece sahurda tüketilen besinler, hem genel sağlık hem de ağız ve diş sağlığı açısından önem taşır. Bu dönemde öğün sıklığının azalması, ancak tek öğünde daha yoğun ve çeşitli besin tüketilmesi; dişler ve ağız dokuları üzerinde farklı etkiler oluşturabilir.

Diş hekimliği literatürüne göre beslenme, diş çürüğü oluşumu, diş minesinin korunması, diş eti sağlığı ve ağız içi mikrobiyal denge üzerinde belirleyici bir rol oynar. Bu nedenle Ramazan ayında sahur ve iftarda tüketilen besinlerin içeriği ve tüketim şekli, ağız sağlığının korunması açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Bu yazıda, sahur ve iftarda sık tüketilen besinlerin diş sağlığı üzerindeki etkileri; şeker, asit, karbonhidrat ve tükürük dengesi çerçevesinde bilimsel ve sade bir dille ele alınacaktır.

Ramazan’da Beslenme Düzenindeki Değişiklik ve Ağız Sağlığı

Ramazan ayında:

• Gün boyunca yiyecek ve içecek tüketilmez

• Tükürük akışı azalabilir

• Ağız içi kuruluk artabilir

• Öğünler kısa sürede ve yoğun şekilde tüketilebilir

Bu durum, ağız içi pH dengesini ve bakteriyel aktiviteyi etkileyebilir. Özellikle iftar sonrası kısa sürede tatlı ve karbonhidrat ağırlıklı besinlerin tüketilmesi, çürük riskini artırabilecek bir ortam oluşturabilir.

İFTARDA TÜKETİLEN BESİNLER VE DİŞ SAĞLIĞI

Şekerli Tatlılar ve Diş Çürüğü Riski

İftar sofralarında sıklıkla:

• Şerbetli tatlılar

• Çikolata ve sütlü tatlılar

• Reçel ve bal içeren ürünler

yer alır.

Şekerli besinler, ağız içindeki bakteriler tarafından metabolize edilerek asit üretimine yol açar. Bu asitler diş minesinde mineral kaybına neden olabilir. Özellikle yapışkan ve diş yüzeyine uzun süre tutunan tatlılar, çürük riskini artırabilir.

Burada önemli olan yalnızca şeker miktarı değil; şekerin ağızda kalma süresidir.

Asitli İçecekler ve Mine Erozyonu

İftar sırasında veya sonrasında tüketilen:

• Gazlı içecekler

• Asitli meyve suları

• Limonlu içecekler

diş minesinin yüzeyinde geçici yumuşamaya yol açabilir. Asidik ortam, mine yüzeyindeki mineral yapıyı zayıflatır.

Asitli içeceklerin sık ve uzun süreli tüketimi, mine erozyonuna zemin hazırlayabilir. Mine kaybı geri dönüşü olmayan bir durumdur.

Hurma ve Kuruyemişler

Hurma, Ramazan ayında geleneksel olarak iftarın başlangıcında tüketilen bir besindir. Doğal şeker içerir ve lif açısından zengindir. Ancak yapışkan kıvamı nedeniyle diş yüzeyine tutunabilir.

Kuruyemişler ise genellikle çürük riskini doğrudan artırmaz; ancak sert yapıları nedeniyle zayıf mine yapısına sahip dişlerde dikkatli tüketilmelidir.

SAHURDA TÜKETİLEN BESİNLER VE DİŞ SAĞLIĞI

Karbonhidrat Ağırlıklı Beslenme

Sahurda uzun süre tok tutması amacıyla:

• Ekmek ve hamur işleri

• Pirinç ve makarna

• Tatlı kahvaltılık ürünler

tüketilebilir.

Rafine karbonhidratlar ağız içinde hızla şekere dönüşebilir. Bu durum, özellikle sahur sonrası ağız bakımı yapılmadığında çürük riskini artırabilir.

Süt ve Süt Ürünleri

Sahurda tüketilen süt, yoğurt ve peynir gibi ürünler:

• Kalsiyum açısından zengindir

• Diş minesinin desteklenmesine katkı sağlayabilir

• Ağız içi pH dengesini nötralize edebilir

Bu besinler genellikle diş sağlığı açısından destekleyici kabul edilir.

Su Tüketimi ve Tükürük Dengesi

Ramazan ayında gün boyu sıvı alınmaması, ağız kuruluğunu artırabilir. Tükürük:

• Ağız içini temizler

• Asitleri nötralize eder

• Diş yüzeylerini korur

Sahurda yeterli su tüketilmemesi, gün içinde ağız kuruluğunu belirginleştirebilir. Bu durum bakteriyel aktiviteyi artırabilir.

ORUÇ SÜRECİNDE TÜKÜRÜK AZALMASI

Tükürük, diş sağlığının korunmasında doğal bir savunma mekanizmasıdır. Oruç sürecinde:

• Tükürük akışı azalabilir

• Ağız kuruluğu artabilir

• Ağız kokusu oluşabilir

Azalan tükürük, bakterilerin diş yüzeyinde daha uzun süre kalmasına neden olabilir. Bu durum, özellikle iftar ve sahur sonrası ağız bakımının önemini artırır.

SAHUR VE İFTAR SONRASI AĞIZ BAKIMI

Ramazan ayında ağız bakımının zamanlaması önemlidir.

Özellikle:

• Sahurdan sonra

• İftardan sonra

dişlerin temizlenmesi, plak birikiminin kontrol altına alınmasına yardımcı olur.

Asitli içecek tüketiminden hemen sonra diş fırçalamak yerine bir süre beklemek, mine yüzeyinin korunmasına katkı sağlayabilir.

SIK ÖĞÜN YERİNE YOĞUN ÖĞÜN TÜKETİMİ

Ramazan’da gün içinde atıştırma olmaması bir avantaj gibi görünse de, iftarda yoğun ve hızlı tüketim:

• Ağız pH’ının ani düşmesine

• Diş yüzeyinde asit atağına

• Plak birikiminin artmasına

neden olabilir.

Bu nedenle iftarda besinlerin yavaş ve dengeli tüketilmesi ağız sağlığı açısından da önemlidir.

TATLI TÜKETİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Tatlı tüketiminin tamamen bırakılması gerekmez; ancak:

• Ana öğünle birlikte tüketilmesi

• Gün içine yayılmaması

• Ağız bakımının ihmal edilmemesi

çürük riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

DİŞ ETİ SAĞLIĞI VE BESLENME

Şekerli ve karbonhidrat ağırlıklı beslenme yalnızca çürük riskini değil, diş eti sağlığını da etkileyebilir. Plak birikimi arttığında:

• Diş eti hassasiyeti

• Kanama

• Şişlik

gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Ramazan ayında düzenli ağız bakımı bu riskleri azaltmada önemlidir.

ÇOCUKLARDA RAMAZAN VE DİŞ SAĞLIĞI

Oruç tutan ergen bireylerde:

• Tatlı tüketimi artabilir

• Ağız bakımı ihmal edilebilir

Bu nedenle ebeveynlerin sahur ve iftar sonrası ağız bakımını teşvik etmesi önemlidir.

Sahur ve iftarda tüketilen besinler, diş sağlığı üzerinde doğrudan etkilidir. Özellikle:

• Şekerli ve yapışkan tatlılar

• Asitli içecekler

• Rafine karbonhidratlar

mine sağlığını ve çürük riskini etkileyebilir.

Buna karşılık:

• Süt ve süt ürünleri

• Dengeli protein tüketimi

• Yeterli su alımı

ağız sağlığını destekleyebilir.

Ramazan ayında ağız sağlığının korunması için beslenme içeriğinin yanı sıra, sahur ve iftar sonrası düzenli ağız bakımı da önem taşır. Dengeli bir yaklaşım, hem ibadet sürecini hem de ağız sağlığını birlikte korumaya yardımcı olur.