Ortodontik muayene sırasında sıklıkla “Class I”, “Class II” ya da “Class III” gibi ifadeler kullanılır. Bu terimler, dişlerin ve çenelerin birbirleriyle olan ilişkisini tanımlayan bir sınıflandırma sistemine dayanır. Hastalar için bu kavramlar ilk etapta karmaşık görünebilir. Oysa ortodontik sınıflar, temelde üst ve alt çenenin birbiriyle nasıl konumlandığını ve dişlerin nasıl kapandığını ifade eder.

Ortodontide kapanış (oklüzyon) yalnızca estetik bir konu değildir; çiğneme fonksiyonu, konuşma düzeni ve çene sağlığı açısından da önem taşır. Bu nedenle ortodontik sınıflar, tedavi planlamasının temel taşlarından biridir.

Bu yazıda, ortodontik sınıflar olan Class I, Class II ve Class III kapanış tipleri; diş hekimliği literatürüne uygun, sade ve bilgilendirici bir dille ele alınacaktır.

Ortodontik Sınıflandırma Neye Göre Yapılır?

Ortodontik sınıflandırma, genellikle üst ve alt birinci büyük azı dişlerinin (molar dişlerin) birbirleriyle olan ilişkisine göre belirlenir. Bu ilişki, çenelerin ön-arka yöndeki konumunu değerlendirmede önemli bir referans noktasıdır.

Sınıflandırma üç temel başlıkta incelenir:

• Class I (Normal kapanış ilişkisi)

• Class II (Alt çenenin geride olduğu kapanış)

• Class III (Alt çenenin önde olduğu kapanış)

Bu sınıflar, dişsel ve/veya iskeletsel temelli olabilir. Yani problem yalnızca dişlerin konumundan kaynaklanabileceği gibi, çene kemiklerinin konumundan da kaynaklanabilir.

CLASS I (SINIF I) KAPANIŞ

Class I Nedir?

Class I kapanış, ortodontik sınıflandırmada referans alınan “ideal” molar ilişkiyi ifade eder. Bu durumda üst ve alt çene arasındaki temel ilişki uyumludur.

Ancak önemli bir nokta vardır:
Class I kapanış her zaman dişlerin tamamen düzgün olduğu anlamına gelmez.

Class I’de Hangi Sorunlar Görülebilir?

Class I kapanışta çene ilişkisi normal olabilir; fakat diş diziliminde şu problemler görülebilir:

• Çapraşıklık

• Aralıklı dişler

• Rotasyonlar

• Derin kapanış

• Açık kapanış

Yani çene uyumu normal olsa da, dişsel düzeyde ortodontik tedavi ihtiyacı olabilir.

Class I’in Fonksiyonel Önemi

Class I kapanışta çene ilişkisi genellikle dengelidir. Bu durum:

• Çiğneme kuvvetlerinin dengeli dağılımına

• Çene ekleminin uyumlu çalışmasına

• Yüz profilinin doğal görünmesine

katkı sağlar.

CLASS II (SINIF II) KAPANIŞ

Class II Nedir?

Class II kapanışta alt çene, üst çeneye göre daha geride konumlanmıştır ya da üst çene önde konumlanmıştır. Bu durum ön-arka yönde bir uyumsuzluk oluşturur.

Toplumda sıklıkla “üst dişlerin önde olması” şeklinde tanımlanır.

Class II’nin Görünümü

Class II kapanışta genellikle:

• Üst ön dişler belirgin şekilde önde görünür

• Profilde çene geride izlenebilir

• Üst dişler alt dişleri fazla örtebilir

Ancak her Class II vakası aynı görünümde değildir. Şiddeti kişiden kişiye değişebilir.

Class II Alt Türleri

Class II kapanış kendi içinde iki alt gruba ayrılabilir:

Class II Bölüm 1

Üst ön dişler belirgin şekilde öne eğiktir.

Class II Bölüm 2

Üst ön dişler geriye doğru eğimli olabilir, ancak çene ilişkisi yine geridedir.

Bu farklılıklar tedavi planlamasında önemlidir.

Class II’nin Fonksiyonel Etkileri

Class II kapanış bazı bireylerde:

• Çiğneme kuvvetlerinin dengesiz dağılmasına

• Ön dişlerin travmaya daha açık olmasına

• Derin kapanışa bağlı aşınmalara

neden olabilir.

Ancak her Class II vakasında belirgin fonksiyonel sorun görülmez.

CLASS III (SINIF III) KAPANIŞ

Class III Nedir?

Class III kapanışta alt çene, üst çeneye göre daha önde konumlanmıştır ya da üst çene geride gelişmiştir.

Bu durum halk arasında sıklıkla “alt çene önde” şeklinde tanımlanır.

Class III’nin Görünümü

Class III kapanışta:

• Alt ön dişler üst ön dişlerin önünde olabilir

• Çapraz kapanış görülebilir

• Profilde çene daha belirgin izlenebilir

Şiddetli vakalarda estetik kaygılar daha belirgin olabilir.

Class III’nin Olası Etkileri

Class III kapanış bazı durumlarda:

• Çiğneme fonksiyonunu etkileyebilir

• Diş aşınmalarına yol açabilir

• Konuşma düzenini değiştirebilir

Ancak her Class III vakası aynı düzeyde sorun oluşturmaz.

DİŞSEL VE İSKELETSEL SINIF FARKI

Dişsel Sınıf

Problem yalnızca dişlerin konumundan kaynaklanıyorsa, dişsel sınıf olarak değerlendirilir.

İskeletsel Sınıf

Problem çene kemiklerinin boyut veya konum farkından kaynaklanıyorsa, iskeletsel sınıf söz konusudur.

Bu ayrım tedavi yaklaşımında belirleyicidir.

ORTODONTİK SINIFLAR NEDEN ÖNEMLİDİR?

Ortodontik sınıflar:

• Tedavi planlamasını yönlendirir

• Büyüme takibinin gerekliliğini belirler

• Beklentilerin gerçekçi şekilde oluşturulmasını sağlar

Her sınıfın tedavi yaklaşımı farklı olabilir.

SINIFLAR YAŞLA DEĞİŞİR Mİ?

Çocukluk ve ergenlik döneminde çene gelişimi devam ettiği için sınıf ilişkileri zaman içinde değişebilir. Özellikle büyüme atakları sırasında:

• Class II belirginleşebilir

• Class III eğilim artabilir

Bu nedenle erken değerlendirme önemlidir.

HER SINIFTA TEDAVİ GEREKLİ MİDİR?

Her ortodontik sınıf mutlaka tedavi gerektirir anlamına gelmez. Değerlendirme:

• Fonksiyonel etkiler

• Estetik beklenti

• Çene gelişim yönü

• Diş sağlığı riski

gibi faktörlere göre yapılır.

Bazı hafif vakalar yalnızca takip gerektirebilir.

ORTODONTİK SINIFLAR VE TEDAVİ SINIRLARI

Ortodontik tedavi ile:

• Dişsel problemler büyük ölçüde düzeltilebilir

• Büyüme döneminde çene ilişkileri yönlendirilebilir

Ancak yetişkin dönemde iskeletsel farklılıkların tamamen değiştirilmesi mümkün olmayabilir. Bu nedenle biyolojik sınırlar göz önünde bulundurulur.

Ortodontik sınıflar (Class I, II, III), üst ve alt çenenin birbirine göre konumunu ve dişlerin kapanış ilişkisini tanımlar. Bu sınıflandırma:

• Tedavi planlamasının temelini oluşturur

• Çene gelişiminin değerlendirilmesini sağlar

• Fonksiyonel ve estetik dengeyi analiz etmeye yardımcı olur

Class I çene ilişkisi genellikle uyumludur; Class II alt çenenin geride olduğu, Class III ise alt çenenin önde konumlandığı kapanış tiplerini ifade eder.

Her bireyin kapanış yapısı kendine özgüdür. Bu nedenle ortodontik sınıflar, genel bir çerçeve sunar; nihai değerlendirme ise bireysel muayene ile yapılır.